The Annual Mysore Association Golden Jubilee Endowment Lecture series, held on 24th, and 25th Feb, 2018 at Mumbai !

As per the program schedule, Dr. Gururaj karjagi, was supposed to talk on 24th Sat, 2018. Since he was unable to come, Dr. Jayaram rao, spoke on both the days.

151961977226390195.gif

ಎರಡನೆಯ ದಿನದ ಗಮಕದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವಾಗ ಡಾ. ಜಯರಾಮರಾಯರು, ಕುಳಿತುಕೊಂಡೇ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.

jairam rao

 

This slideshow requires JavaScript.

Every year, this lecture is being organised jointly with the Mumbai University Kannada Division, and The Mysore Association.

(Second day,  Sunday, Feb, 2018)

 

 

(First day, Saturday, Feb, 2018)

Link :    https://photos.google.com/search/_tv_Videos/photo/AF1QipNhOXMv-R3IefiYTZe9D6Q2MIXy3fUEBd6Fyoca

ಈ ವರ್ಷದ ಭಾಷಣಕಾರರು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ ೮೧ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಡಾ. ಶ್ರೀ. ಜಯರಾಮ್ ರಾಯರು. ಇವರು, ಮೂಲತಃ ಪತ್ರಿಕಾಕಾರರು  ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಗಮಕಿಗಳು, ಚಿಂತಕರು, ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು. ವೃತ್ತಿಯಜೊತೆಗೇ ಹಲವಾರು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಜೈರಾಮ್ ರಾಯರು ಉತ್ತಮಗೊಳಸಿಕೊಂಡರು. ಆವರು ಗಮಕ ಕಲೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರಿಂದ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಪಡೆದರು.  ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದರು.

ಮುಂಬಯಿನಗರದಲ್ಲಿ :

 60 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದು ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಂಪಾದಕರಾದ ಶ್ರೀ. ಆರ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಕನ್ನಡಿಗರು,ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ, ಮೊದಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ಸುಮಾರು ೧೧ ವರ್ಷ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ, ನಾಗಪುರ, ಭಿಲಾಯ್, ಹಾಂಕಾಂಗ್ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು.  

ಮುಂದೆ ಅವರನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರ, ಚಿಂತಕ, ವಿದ್ವಾಂಸರೆಂದು ಜನಗಳು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗಮಕ ವಿದ್ವಾನ್ ಎಂ. ಎ. ಜಯರಾಮ್ ರಾವ್ (ಮೈಸೂರು ಶೇ. ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ರಾವ್, ರವರ ಪುತ್ರರು) ತಮ್ಮ ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಪರಿವಾರದ ಗಮಕ ಕಲೆ ವಚನ/ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಸಂಗೀತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ (Sr.Grade in Karnataka Classical Music-1958)  ನಂತರ ಅವರು ಕಲಿತದ್ದು ಹಾಗೂ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು ಅಪಾರ. (Learnt Gamaka recitation art, from father  smd C.N. Shashthry, and Y. N. Sreenivasamurthy in music. Dr. H. K. Ranganath & Gudibande B. S. Ramachar guided in light music)

 

 

This slideshow requires JavaScript.

20180224_171928

20180224_173822

ವೇದಿಕೆಯಮೇಲಿದ್ದ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಶ್ರೀಮತಿ. ಕಮಲಾರವರು, ಡಾ. ಜಯರಾಮರಾಯರು ವಿರಚಿತ, “ಮಹಾಭಾರತದ ಕರ್ಣ” ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.

20180224_173822

ಜಯರಾಮ್ ರಾವ್ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾಕರ್ತರಾಗಿ, (ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ) ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಬಂದ ಗಮಕ ಕಲೆಯನ್ನುತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ೬೭ ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಅನುಭವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ, ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಶ್ರಮಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕಾ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನಗರದ ಬಳಿಕ, ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಭಿಲಾಯ್ ನಾಗ್ಪುರ, ಭೂಪಾಲ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿಹಾಗೂ ಹಾಂಕಾಂಗ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಕರ ವಾಚನ/ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೊಗಸಾಗಿ ವಾಚನಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಇವರ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ. 

೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ :
ಪತ್ರಿಕಾಕಾರರಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ.
ಅನೇಕ ಸಲ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಎಚ್. ಬಿ. ಎಲ್. ರಾವ್ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ, ‘ಮನೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಮಕ’ವೆಂಬ ಗಮಕಕಲೆಯ ಹಲವಾರು ಕಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡರು. 
೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿನ ಕುರ್ಲಾದಿಂದ ವಿ.ಟಿ.ಸ್ಟೇಷನ್ ಗೆ ಲೋಕಲ್ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ, ಗಾಡಿಯಲ್ಲೇ ಹಲವಾರು ಗಮಕ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ‘ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಧ್ವನಿ ಸುರಳಿ ಕಂಪೆನಿ’ಯವರು ರಚಿಸಿದ “ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ” ಎನ್ನುವ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿನ ನಾಗಮ್ಮನವರು ಹಾಡಿದ್ದರು. ಎನ್ನುವ ವಿಷಯವನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡರು.

ಗಮಕ ಕಲೆ ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿ : 

ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ೨೪ ಸಹಸ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ರಚಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಗಳಾದರೆ, ಲವ-ಕುಶರು ನಿಜವಾಗಿ ಆದಿಗಮಕಿಗಳ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ?

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಗಮಕ ಕಲೆ ಪ್ರವೃದ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಜಾಶ್ರಯದ ಕಲಾವಿದರಿಂದ. ಮೈಸೂರಿನ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾನ್ ಶ್ರೀ. ಶಿವಮೂರ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಗಮಕ ಕಲೆಯ ಪ್ರಚಾರ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದದ್ದು.
ಈ ಕಲೆಯ ಹಲವು ಹಿರಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಗಮಕಿಗಳಾದ ದೇವುದು ನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ, ಡಾ. ಬಿಂದೂ ರಾಯರು, ಕಳಲೆ ಸಂಪತ್ಕುಮಾರಾಚಾರ್ಯರು, ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ‘ಗಮಕ ಕಲೆಯ ಭಗೀರಥ’ರೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು :
೧. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕೆಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ,
೨. ತಿರುಪತಿ ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನಂ (T.T.D) ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಯೋಜನೆಯ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ
೩. ಆಕಾಶವಾಣಿ ಆಡಿಷನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯ,
೪. ಕರ್ನಾಟಕ ಗಮಕ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ,
೫. ಗಾನ ಕಲಾ ಸಿರಿಯ ಸಹ ಸಂಪಾದಕ
೬. ಮುಳಬಾಗಿಲು ಶ್ರೀ ಪುರಂದರ ದಾಸರ ಆರಾಧನಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಎಲ್ಲರ ಅಭಿಮಾನ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.

೨೦೧೮ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ೨೪ ಹಾಗೂ ೨೫ ರಂದು ಮುಂಬಯಿನ ಮೈಸೂರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ, ಡಾ. ಎಂ.ಎ.ಜಯರಾಮ್ ರಾವ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಗಮಕ ಕಲೆಯ ಹಲವು ಮುಖಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಿರಿ ಕಂಠದಿಂದ ವಾಚನ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಆ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು : ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಗಾಯಕರು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನುಕಾರರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ  ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಗಮಕ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಜಯರಾಮ್ ರಾವ್, ಒಳ್ಳೆಯ ಕಂಠ ಮಾಧುರ್ಯವನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿಖರತೆ, ಹಾಗೂ ಅರ್ಥ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ಕೇಳುಗರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ದರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ರಸಕಥನವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹಾಡುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಮಾತಿನ ರಸಾನುಭವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನೂ ರಂಜಿಸಿದರು. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಧ್ಯಾಯವಿದೆ.  ಕರ್ಣನ ಹಲವಾರು ಮಹತ್ತರ ಗುಣಗಳು ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲಾ ಚಕಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ‘ಕರ್ಣ ರಸಾಯನ ಮಲ್ತೆ,’ ಇನ್ನುವ ಮಾತು ಎಷ್ಟು ನೈಜವಾಗಿದೆ.

ಯಾರ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ನೋಯಿಸದ, ತನ್ನ ಒಡೆಯ ಕೌರವೇಂದ್ರನ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಅಪಾರ ಸಹಾನುಭೂತಿ, ಗೌರವ, ಒಂದು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟಿನ ಗುಟ್ಟನ್ನು ಅರಿತರೂ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ದೂಷಿಸದೆ, ವಿಧಿಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸದೆ, ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ಯೂ ದುರ್ಯೋಧನನ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಕರ್ಣ ಆಕಾಶದೆತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಕುಹಕ, ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸಲು ಮಾಡುವ ಕೂಟ ನೀತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು, ತಮ್ಮ ಒಂದು ಗಂಟೆಗೂ ಮೀರಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣ ಸಭಿಕರನ್ನು ಮಂತ್ರ ಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸಿತ್ತು. ಸಮಯ ಕಳೆದದ್ದೇ ನಮಗ್ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ ! ಗಮಕ ವಾಚನದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಿದ ಪರಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಗಮಕ ಕಲೆಯ ವಿರಾಟರೂಪವನ್ನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟರು. ಅದರ ಆಳ-ಅಗಲ- ಹರವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಸ್ವಾದಿಸಿದೆವು. “ರವಿ ಕಾಣದ್ದನ್ನ ಕವಿ ಕಂಡ, ಕವಿ ಕಾಣದ್ದನ್ನ ಗಮಕಿ ಕಂಡ” ಎನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಡಾ. ಉಪಾಧ್ಯ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥ ಶ್ರೋತೃಗಳಾದ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಮನದಟ್ಟಾಯಿತು. ಜಯರಾಮರಾಯರು ಪಂಪ,ರನ್ನರ ಜೊತೆ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಒತ್ತುಕೊಡುವ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾತ್ರದ ಹಲವಾರು ಮುಖಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಪಂಪನ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಜೈನಧರ್ಮದ ಲೇಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು. ವಸ್ತ್ರಾಪಹರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಐವರು ವೀರ ಪತಿಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕೃಷ್ಣನ ಮೊರೆಹೋಗುವಿಕೆ, ದ್ರೌಪದಿಯ ಹಲುಬಾಟವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿ ಹೇಳಿದರು.

http://epaper.udayavani.com/viewpage.php?edn=Mumbai&isid=UVANI_MUM_20180309&pid=UVANI_MUM#Page/3/Article/UVANI_MUM_20180309_3_2/214px/141425D, ಉದಯ ವಾಣಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ಮಾರ್ಚ್, 9, 2018, ‘ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ’, ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್,ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ’. “ಕರ್ಣ ಒಬ್ಬ ದುರಂತ ಜೀವಿ, ಡಾ. ಎಂ. ಎ. ಜಯರಾಮ್ ರಾವ್”

ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸದ ಬಳಿಕ, ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ,  ಶ್ರೀಮತಿ. ಕಮಲಾ ಕಾಂತರಾಜು ಹಾಗೂ,  ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಡಾ. ಶಂಕರಲಿಂಗರವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ, 50 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಚೆಕ್ ನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು.

 

Advertisements

Shri. Sundara murthy of Silk Committee, Mumbai (Then, Bombay) !

 

Shri. Sundara murthy & Smt. Sitamma S.murthy

BigBIGs

Daughter Chi. Sow. Uma G. mahadevan,  and son-in-law Chi. Gopalan mahadevan,

151931323957762927.gif

मुंबई के माटुंगा वलय का “माहेश्वरी उद्यान तब” (2013), और अब, (2018) मे !

 

This slideshow requires JavaScript.

‘Maheshwari udyan’ came into being very late. From beginning this circle was called “King’s Circle”. Even a laundary  is still named as ‘King’s  Dry cleaners’. 

One  FLY OVER is being constructed and it actually pass through the center of the circle. As for as possible the beauty is being restored. 

Some of the important buildings near by :

  1. The Mysore Association, Bhaudaji Road, 2. Mysore cafe, Madras cafe, Anand bhavan, Jain temple, Kooler restaurant, Ambabhavan, Pramanic stores, Giri Stores, Lakshmi jewellers, Nappo garden, Nappoo bhavan, Matunga post office,  Mysore concerns, Nallys,The Mysore Association, Mumbai kannada sangha, Bank of India. Shanmukhananda hall, NKESchool, St.Joseph church,Gandhi market, Kings circle raiway station, Matunga police station, Gamdevi mandir,

  2. Khalsa college, Don bosco school, UDCT, VJTI, CIRCOT, Customs quarters, Five gardens, Parsi Assembly college, Palamkot hall, Parsi Aghiar,BEST depot, Astik bhavan,Shankara matham,Ruia college, Podar college, Sharada bhavan, Ramanayak’s hotel, Lal bahaddur mandai, Matunga (E) Railway station.Bhagavati stores.

  3. Canara bank, Matunga jamkhana, Ruia college grounds, Balachandra road.

    There was no Fly over then.

This slideshow requires JavaScript.

 

Our Visit to ‘Mani bhavan’, in 2018 !

 

This slideshow requires JavaScript.

Shri. K.T.Shankaranarayana, Sow. Geetha shankaranarayana, Shri. HRLvenkatesh, Smt. Sarojavenkatesh, Chi. H.L. Ravindra, visited Manibhavan on 20th January, 2018. This house is near ‘Bharathiya vidya bhavan’. Very close to ‘Babulnath temple’, and ‘Radhavallab mandir’. This area is known as ‘GAMDEVI’ The other notable places are : ‘The Wilson College’, one of the oldest colleges in Mumbai, (ex-Prime minister, Shri. Morarjidesai, and others studied here) and ‘Chaupathi sea beach’.

‘Mani bhavan’, is regarded as a unique home for ‘Bapu’, during his visit to Bombay (Now Mumbai) 1917-1934. This mansion belongs to ‘Shri. Rewa shankarji’,one of Gandhiji’s close friends.

Gandhiji started his ‘SATYAGRAH’ movement while staying in this house.

About ‘Manibhavan’ :

This house is the repository of ‘Gandhian life documents’.(All original) They have ‘Audio visual aids’, An excellent library, and The available Voice recordings of Bapuji during his life time, are worth noting for the Researchers, Students, and public in general.

‘Mr.Barack Obama, ex President of USA, and his wife visited this building, while he was in office. ‘Maharashtra tourism department’ included this visit in its  itinerary. There is no entry fee, and since  one who wants to know much about Mahatma Gandhiji only come to visit ‘MANI BHAVAN’ ; so less rush.

References :

  1. http://www.gandhi-manibhavan.org

  2. http://www.mkgandhi.org/museum/mumbai.htm

पिता हो तो ऐसा !

1-hvr (1)

Holalkere Venkatanarayanappa Ranga rao,one of the prominent elites of the village, Holalkere  

 

My father, is in the center.           My mother, Smt. D.Radhamma.(Right)

We are four brothers, who survived among the 8  male children born to my father, Shri. H.V.Rangarao. (After performing ‘Naga pratishte’ 4 children survivied.)

1. Nagaraja rao, 2. Ramakrishna rao, 3. laxmivenkatesh, 4. Chandrasekhar

Our father was one of the well known astrologers (ಜ್ಯೋತಿಷಿ) of our town, and in neighbouring towns.

Horoscope of my mother :

151731055987163196

Rangarao, was very studious, and had great memory power could complete his Lower secondary exam (L.S) with distinction. He could not continue his further studies, because of  economic reasons. He learnt by ‘Swadhyay’ all by himself. Astrology was considered very high in those days. He studied, ‘Brihad jatakam’, (English and Telugu versions) regarded as one of the authoritative  books on Astrology.

Science had not developed then, neither medicine. (English)  He was one of those, who started a magazine on Astrology called ‘Astrological magazine’ (Raman’s publications, started by Shri. Suryanarayanarao, grand father of C.V.Raman)  My father, was his close friend, and they used to discuss on various issues connected with Astrology, Indian and Foreign)  Every year, Shastriji used to celebrate his birth day at ‘Hunasamaranahalli’, near Bengaluru. My father was one of the invitees, for his birth day. 

Family horoscopes : 

He had created several horoscopes of his friends and relatives. Among them our family horscope of all the family members are nicely typed/hand written as per the requirements.

title

Being worked in a British co, as ‘Cotton Agent’, known as Ms Volkart brothers, (Later became  Patel Volkart, finally, when the company was closed, Tatas took over, and named it VOLTAS)  a Cotton Exporting company from India. My father used to grade the agricultural produce  mostly by visual, and feel  methods, and recommend the stuff for export to England. Cotton, Pulses, and many other crops were estimated for their quality, for the approval to export to various countries in Europe.

Cotton crop’s quality estimate were my fathers forte. He had earned very good name and all used to respect him.

Certain sterling qualities he imbibed from the British were :  1. Sincereity, 2. Hardwork, 3. Punctuality, 4. Strictness, 5. Pride in oneself, 6. Professionalism, etc

He was very meticulous in all the things he performed.  Among things he had with him were :

1. A Remington type writter.

2. Parker pen & pencil (golden nib) 

3.  A pocket watch (Favreleuba watch, Zenith model) 

4. A bigben Alaram clock,

5. A big and exhaustive library, consisting several books,

like : Gora, The red olender, Geethanjali, The Wreck,  The Post office, Some translations from English to kannada : Patala bhairavi, Mahashvete, Vangavijetha, and several Books in kannada.

He had HMV Gramaphone. About 80+ gramaphone records : The important records can be listed thus :

1. Laughing song, and party song.The  girl after her song, in the end, says : “This song is sung by Nagamma, a 12 year’s old girl”.

2. Railway station Noice,
3. Steam engine making sound,
4. ‘Chai chai’ Tea seller boy’s sound, 
5. Railway Guard’s whistling sound,
5. Aeroplane taking off sound,

Songs :
1. kodandarama sharama- sahasrashirsha purusha sukta
2. “rudram”-Gopala shastry and Subrahmanya shastry
3. “Kalyanamadhashirvada- Om namO bagavate, vasudevaya -Krushna rao shimde, bhairavi raga, 
4. ” Nada bindu kaladina namo-Subbayya bhagavatar, (Tamil) Junjuti raga
5. Dundu mejina sammelana at London. Speech by Mahatma Gandhi, Gandhiyavara bhashana (English)
6. Vande mataram-Vishnu panth.
7. Patitam dinoddharanam-Vishnu panth

Enviable hand writing :

My fathers’s hand writing was praised by every one. His clear thought, before starting to write any thing was unthinkable. Not an over writing, or any striking. Here he has written “NALA CHARITRE”,  a classical work mentioned in Bhagavatam. The poems are written in kannada language. That text is rewritten by my father.

151731055987163196 (1)

Marathi gramaphone  records were so many.  songs,  Chanting mantras, etc; C.H.Atma, and Punkaj mulluck

Although certain attributes were loved and follwed by my father, he did not like British of their hipocracy, Cunningness, atrocities on Indian public, Over ambitious and  unjust spreading of their empire world over.

My father liked many good qualities of an Europeans, but at heart, he was a staunch Indian.

An instance :

Once, on  ‘Vaikunth Ekadashi day’, (ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿ) my father attended his office with out taking face shave. On that day, one senior manager came for visit. Categorically he remarked at Rao. “It seems Mr. Ranga rao, the salary we provide is not sufficient for your needs, including to come with a clean shaven face ” Rao got annoyed.

He was not the one to tollerate any insult. He explained the ‘Gora saheb’,  about the rituals followed on the ‘ekadashi day’,  and he would not like to take face shave. But the Britsh officer, did not appreciate the answer ; according to him it was just negligance of the 

decoram and dignity of the  office.  My father immediately offered his resignaion letter.  The officer tried to persuade, there was no way; once resigned can not be taken back.

He was in service at various places, including a gold mines, about to be started near Narayana nagar, Pune.

Before the work starts, the management  constructed  buildings for its  staff , Play ground, etc etc; But the mines had to be closed, because they never procured Gold. (The quantity was so less, it was not a viable proposition) All the employees were served notice and my father was one among many who lost their jobs.

At that time, my grand father, Shri, Venkatanarayanappa, wrote a letter to my father to take up the ancestral profession, (SHANUBHOGIKE ಶ್ಯಾನುಭೋಗಿಕೆ), at native place. Since  his other 3 sons, were unavailable for various reasons. Being an obedient son, Rangarao should take up the job, immediately, since he was ailing and bedridden.

Losing a lucrative job :

Handsome salaryhelpers in the  house, social status in the society, did not impress my father. His father’s wishes were the topmost priorities to him,and my mother’s words were invain.

After resigning the very prospective job, he came to the remote village Holalkere and took up the job of a shanbhogue. The yearly salary was Rs. 300/- He has to live a self proclaimed life of austerity. He worked in a local Agricultural produce co operative society, as an Auditor. Although he was a noted astrologer, people used to come to his door step to fix lagna, and other rituals. He never took a single pie for his services.  Astrology was a passion for him. 

Shri. Pandava prathap (Marathi book)

1-20170606_103102

Being a great devotee of Gondavalekar maharaj, he used to read the shlokas  from ‘Das bodh’, and explain the meaning in our drawing room and varanda. (marathi he learnt during his working contact. he made self study as well) He never did Pooja or other religious function, but Bhajan and Arathi were conducted regularly. Every year he used to go for pilgrimage, to Ghati subrahmanya, Dharmasthala, and Horanadu, Holenarasipur, Malenahalli etc; 

Diary writing :

My father was writing all the important milestones in his professiona career, personal life  and social issues in his diary. Every instances are documented, which serve as a mirror to understand. It also serves to understand the social life of an individual, and the state as well.

Like every year, he went to ‘Ghatisubrahmanya’, and ‘Dharmasthala’. But when he returned back, suffered a stroke and had to take bed rest. Our family doctor, Shri. Shankara shetty attended him. But it was of no use. He suffered for a week, and breathed his last in the year 1959.  Every one in our native place were terribly unhappy about his sudden demise. Let his soul rest in peace.

hrlv

 

ಓ ನಿವೃತ್ತಿಯ ದಿನ ಕೊನೆಗೂ ಬಂದೆ ಬಿಡ್ತು ?!

While Smt. K. T. Savithramma, was still in office (Before ritirement)

rounded

This slideshow requires JavaScript.

2018 ರ ಜನವರಿ, 31 ರಂದು ನಿವೃತ್ತರಾಗುವ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿ, ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ, ಬೆಂಗಳೂರು. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ. ಶ್ರೀಮತಿ. ಸಾವಿತ್ರಿ ರಂಗನಾಥರೂ ಒಬ್ಬರು.

(31 ನೇ ಜನವರಿ, 2018 ಕ್ಕೆ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದ ಲೇಖನ)

151703591821120747 f

ಓ ನಿವೃತ್ತಿಯ ದಿನ ಕೊನೆಗೂ ಬಂದೆ ಬಿಡ್ತು  ?!

ಇನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಯಾವ ಫೋನ್ ಇಲ್ಲ, ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರವಿಲ್ಲ,  “ಸಾರ್/ಮೇಡಂ ಒಂದು ವಾರ ರಾಜ ಬೇಕಿತ್ತು”, ಅಂತ ಅಂಗಲಾಚಿ ಬೇಡುವರಿಲ್ಲ. ‘’ನಮಸ್ಕಾರ ಮೇಡಂ/ಸಾರ್’’ ಎನ್ನುವರಿಲ್ಲ, ‘‘ಏನು ಮಾಡ್ಲಿ /ಮೇಡಂ/ಸಾರ್’’ ಎಂದು ಕೇಳುವ ಸಹಾಯಕರಿಲ್ಲ. 

ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಅವಧಿ ಉಂಟು. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು. ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬಾಲ್ಯ, ನಂತರ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಮಾಡಬಯಸಿದರೂ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದರೂ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಸಹಕರಿಸದು. ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ಮುಗಿದಾಗ ಅರ್ಥಾತ್  60 ಕ್ಕೆ ನಿವೃತ್ತಿ.   ಕೆಲವರ ಮನಸ್ಸು ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅವನನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಲವಿಲ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಾನೆ (ಳೆ). ಅದರ ಪರಿಣಾಮ-ಮನೋರೋಗ !

ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ :
60 ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಶಾಂತಣ್ಣ’ ಮನೋವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಬಂದರು. ಸರಿಯಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ, ಎದೆ ಡವಡವ ಗುಟ್ಟುತ್ತಿದೆ, ಏನೋ ಆತಂಕ, ಚಡಪಡಿಕೆ, ಬೇಸರ, ಬದುಕಬಾರದು ಎನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ದೂರು. ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳಾಗಿವೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ನಂತರ ಪ್ರಶಾಂತಣ್ಣ’ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಮೊದಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ. ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದ ಮೇಲಧಿಕಾರಿ ಅವನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಕ್ಕೆ ಅವನನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ‘‘ನಾಮ್ ಕೇ ವಾಸ್ತೆ’’ ಒಂದು ಹುದ್ದೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೊಟ್ಟರು. ಮೊದಲಿದ್ದ ಕೆಲಸದ ಹತ್ತರಲ್ಲೊಂದು ಭಾಗದಷ್ಟೂ ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸ. ಬೇರೆ ವಿಭಾಗ, ಬೇರೆ ಕುರ್ಚಿ.  ಈತನೂ ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಮೊದಲಿನಷ್ಟು ಗಡಿಬಿಡಿಯ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಲ್ಲ, ಗೌರವವೂ ಇಲ್ಲ. ಈತನಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡೋಣವೆಂದು ಹಳೇ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಹೇಳಿ ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಮಾತಾಡಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾದರು. ಈತ ಹಳೇ ಸಲುಗೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಸಹಾಯಕರನ್ನು ಮಾತಾಡಿಸತೊಡಗಿದ.

ಒಂದೆರಡು ದಿನದ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಸಹಾಯಕ ‘‘ಇಲ್ಲಿ ಬರಬೇಡಿ ಸಾರ್ ! ಹೊಸ ಅಧಿಕಾರಿ ನಮ್ಮನ್ನು ತಪ್ಪು ತಿಳಿದಾರು!’’ ಎಂದುಬಿಟ್ಟ. ಇವನಿಗೆ ಭೂಮಿಯೇ ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟಂತಾಯಿತು, ಮೈ ಬೆವರಿತು, ಆತಂಕ ಶುರುವಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇವನಿಗೆ ನಿದ್ದೆಯಿಲ್ಲ. ಚಡಪಡಿಕೆ, ಬೇಸರ, ಸತ್ತು ಹೋಗೋಣ ಎನ್ನಿಸುತ್ತೆ, ಜೀವನ ಅರ್ಥಹೀನ ಅನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಸುಮಾರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಈತನಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ಖಾಯಿಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆಗಲೂ ಇದೇ ಆತಂಕ, ಗಾಬರಿ, ಚಡಪಡಿಕೆ. ಆಗಲೂ ಮನೋವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ನಿವೃತ್ತಿ ಶಾಪವಲ್ಲ, ಅನಿವಾರ್ಯ. ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನೇ ಆವರಿಸುವ ಉದ್ಯೋಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈತನ ಹೆಂಡತಿಯೂ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬಳೇ ಮಗಳು, ಸ್ವಂತ ಮನೆಯಿದೆ. ಮಗಳೂ ವಿದ್ಯಾವಂತೆಯಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವ ರೀತಿಯ ಒತ್ತಡ, ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲದ ಜೀವನ. ನಿವೃತ್ತಿಯ ದಿನಾಂಕ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇರುಸು-ಮುರುಸಾಗ ಹತ್ತಿತ್ತು. ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಂತದ ಅಧಿಕಾರಿ ಈತ. ಆ ಕಛೇರಿಗೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಫೋನುಗಳನ್ನು ಈತನೇ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಎಲ್ಲಾ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನೂ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಯ ಗಮನಕ್ಕೆ ಈತನೇ ತರಬೇಕು. ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸುಮಾರು 600-700 ಮಂದಿ ಇವನನ್ನು ಹುದ್ದೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ನಯ-ವಿನಯಗಳಿಂದ ಇವೆಲ್ಲ ಸಂಭಾಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮೇಲಧಿಕಾರಿ ರಜೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ಈತನೇ ಗುರು. ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಯಾವ ಕುಂದು – ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷ ನಿಭಾಯಿಸಿದ. ಇವನ ಕೈಕೆಳಗೆ ನಾಲ್ಕಾರು ಸಹಾಯಕರೂ ಇದ್ದರು.
ಇವೆಲ್ಲ ಥಟ್ಟನೆ ಅವನ ನಿವೃತ್ತಿಯ ದಿನ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಯಾವ ಫೋನ್ ಇಲ್ಲ, ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರವಿಲ್ಲ, ‘’ನಮಸ್ಕಾರ ಸಾರ್’’ ಎನ್ನುವರಿಲ್ಲ, ‘‘ಏನು ಮಾಡ್ಲಿ ಸಾರ್’’ ಎಂದು ಕೇಳುವ ಸಹಾಯಕರಿಲ್ಲ.  ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ.

ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಮನೋವೈದ್ಯರು ಈತನಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಖಿನ್ನತೆಯ ಖಾಯಿಲೆ ಮರುಕಳಿಸಿರಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಖಿನ್ನತೆಯ ಖಾಯಿಲೆ ಮರುಕಳಿಸುವಂತಹದ್ದು. ಒಮ್ಮೆ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒತ್ತಡದ ಸಂದರ್ಭಈದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈತ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಆದರೂ ಅವರ ಖಿನ್ನತೆ ಕರಗಲಿಲ್ಲ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ನಿವೃತ್ತಿ ಶಾಪವಲ್ಲ, ಅನಿವಾರ್ಯ.

ನಿವೃತ್ತಿ ಎಂಬ  ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ :

ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ, ಸೊಸೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅಡುಗೆಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡಬೇಕಾಗುವ ಅತ್ತೆಯದ್ದೂ ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಬೇಕು. ಬೇರೆ ಹವ್ಯಾಸಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ, ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾಡದಿದ್ದ ಗೃಹಕೃತ್ಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಮರೆಯಬಹುದು, ತಡೆಯಬಹುದು. ವ್ಯಕ್ತಿ ಖಿನ್ನರಾಗದಂತೆ ಕುಟುಂಬದವರ ವರ್ತನೆಯೂ ಇರಬೇಕು. 

ಹಿಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ  ಎಲ್ಲರ ಬಾಯಿನಲ್ಲೂ ಇದ್ದ  ಉದ್ಯೋಗಂ ಪುರುಷ ಲಕ್ಷಣಂ’ ಎಂದೊಂದು ಸೂಕ್ತಿ ಹಳೇ ಕಾಲದ್ದು.  ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ, ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು – ಉದ್ಯೋಗ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗೃಹಕೃತ್ಯವೂ ಉದ್ಯೋಗವೇ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯೂ ಉದ್ಯೋಗವೇ. ಯಾವ ಕೆಲಸವೂ ಮೇಲಲ್ಲ, ಕೀಳಲ್ಲ. ಗೃಹಿಣಿಯರು ಮಾಡುವ ಗೃಹಕೃತ್ಯವೂ ಗಂಡನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಮ.ಕೆಲಸವೊಂದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಉದರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಬೇಕಾದ್ದು ಪುರುಷನ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಈಗ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು (ಅಥವಾ ಹೊರೆಯನ್ನು) ಮಹಿಳೆಯರೂ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ಕೇವಲ ಪುರುಷ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಉದ್ಯೋಗ ಪದವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘‘ಹಣ ಸಂಪಾದನೆ’’ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಮನೋರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ, ಕುಟುಂಬದವರ ಸಹಕಾರ ಬೇಕು. ಇವೆರಡಿದ್ದರೆ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವು ಮನವೆಂಬ ನಾವೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ಪಯಣ ಸಾಗಿಸಬಹುದು. 

ಉದ್ಯೋಗವೆಂದರೆ  ಕೇವಲ ಹಣಗಳಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲ :ಮನೋರೋಗ ! ಶ್ರೀಮತಿ ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮನವರ ಮಾನಸಿಕ ಕ್ಲೇಶ  ಈ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಇದನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ರಿಟೈರ್ಡ್ ಆದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದರ ನೋವು-ನಲಿವುಗಳು ಲಭ್ಯ. ನಾನು, ಹಾಗು ನನ್ನಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಈ ಗಳಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇವೆ. 

ನನ್ನನ್ನೇ ನೋಡಿ ಹೇಗಿದ್ದೇನೆ ? :

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ, ಪಾರ್ಕ್ ಗೆ ವಾಕಿಂಗ್ ಹೋಗ್ತೇನೆ.  ಮನೆಗೆ ಬಂದಮೇಲೆ ದೇವರ ಪೂಜೆ, ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಓದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅದು ಇದು ಅಂತ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ನಲ್ಲಿ ನೋಡ್ತಿನೆ. ಮನೆಯವರಿಗೆ ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ  ಮಾಡ್ತೀನಿ. ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ‘ಹೋಮ್ ವರ್ಕ್’ ನೋಡ್ತೀನಿ. ಸೊಸೆಗೆ ಆಫೀಸ್ ಗೆ, ಹೋಗಲು ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಡ್ತೇನೆ. ಗ್ಯಾಸ್ ಬಿಲ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಿಲ್, ಮತ್ತಿತರ ಬಿಲ್ ಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿ ಬರುತ್ತೇನೆ. ‘ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಪಡೇಟ್ ಕೆಲಸ’, ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ; ಇತ್ಯಾದಿ. “ಅಬ್ಬಾ, ಒಂದು ದಿನ ನೀನು ಇಲ್ದಿದ್ರೆ ನಮ್ಮ ಗತಿ ಏನಮ್ಮ/ಏನಪ್ಪಾ” ? ಅಂತ ಪರಿವಾರದವರು ತಮ್ಮ ಸಂತೋಷ ಆತಂಕ ತೋರಿಸಿದಾಗ ನನಗೆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಷ್ಟು ಅಥವಾ ಇಂಕ್ರಿ ಮೆಂಟ್ ಸಿಕ್ಕಷ್ಟು ನೆಮ್ಮದಿ ?!

ರಿಟೈರ್ಡ್ ಅದಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೇ ಬೇರೆ :

ಗ್ ನೋಡಿ, ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಬಸ್ ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೆ ಹೋದತಕ್ಷಣ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಸಿಗುತ್ತೆ. ಯಾವ ಟಿಕೆಟ್ ಈಕೌಂಟರ್ ಗೆ ಹೋದರೂ , ‘ಸೀನಿಯರ್ ಸಿಟಿಜನ್ ಕ್ಯೂ’ ಗೆ ಒಂದು ಕೌಂಟರ್ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತೆ. ಬಿಳಿಕೂದಲು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಗೌರವ (ಸ್ವಲ್ಪ ಡೈ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳೋದು ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ  ಅನುಕೂಲವೋ ಅನುಕೂಲ) ನಮಸ್ಕಾರ ಹೇಳುವರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಯುವಕ ಯುವತಿಯರು ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವ ಅನುಭವ ನಿಮಗೆ ‘ರಿಟೈರ್ಡ್’ ಆದಮೇಲೆಯೇ ಸಿಗುವುದು. ನಿಮ್ಮ ಕೈ ಕೆಳಗಿನ ನೌಕರರು ಮಾಡುವ ನಮಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೆಷ್ಟು ಭಿನ್ನ ??  ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಗೌರವಗಳೇ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. 

ಕೃತಿಚೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ  ಕೇಳುತ್ತಾ : 

ಹಲವಾರು ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ಬಳಿಕ  ಬರೆದವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಪಿ ಹೊಡೆದು, ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡ್ತಿದಾರೆ. ‘ರಿಸರ್ಚ್ ಥೀಸಿಸ್’ ಗಳನ್ನೇ ಕಾಪಿ ಮಾಡುವ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಒಬ್ಬ.

Farewell party : 

ಸುಮಾರು 3 ದಶಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳು, ಅನೇಕ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಒಡನಾಟ ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಅನುಭವ ತಂದಿದೆ, ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ, ಶ್ರೀಮತಿ ಕೆ. ಟಿ. ಸಾವಿತ್ರಮ್ಮನವರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆನಂದ ಭಾಷ್ಪಗಳು ಉದುರಿದವು. 

 

This slideshow requires JavaScript.

The link : (Savithramma speaks) :

1. https://photos.google.com/photo/AF1QipNfEtmOt1N5Y0BhG4O_BjP-

AJd6qUhEB7PSty3D

2. https://photos.google.com/share/AF1QipMtKTSMrGjCF0Uqevj7R8JX8agz7_gQU-Osn633N2V2eP48U27ShOzUnWOOj7pOcQ?key=NzhkVHhUQUI5OHNyek5wRTNWSENtdF8wVUtLQWlR

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವೆಂಕಟೇಶ್